Mẹ đồng quê…

Trần Hùng 137 lượt xem 11 Tháng Năm, 2021
Trong ký ức của tôi hình ảnh mẹ với cánh đồng làng luôn có một mối liên hệ bí ẩn nào đó, da diết nào đó và cội nguồn nào đó mà khi nói đến cánh đồng lại hiện lên hình bóng mẹ, và khi nhắc đến mẹ thì hiện lên khung cảnh cánh đồng như một cái phong mà ở đó điểm nhấn là mẹ. Cánh đồng thì mênh mông, dáng mẹ thì bé nhỏ.
anh dep canh dong lang que 110522427
Ảnh minh họa: internet

Nhưng nếu cánh đồng vắng mẹ thì buồn biết bao, một chút bơ vơ trống trải. Và nếu mẹ xa cánh đồng thì mẹ biết tựa vào đâu, một đời rơm rạ, một đời xay giã, một đời bước lùi cấy mạ. Mẹ gieo sương, gieo gió, gieo thóc giống bời bời, hạt thóc nảy mầm bắt đầu xanh lá mạ. Rồi dảnh mạ lớn lên thành cây lúa, bông lúa làm đòng làm sữa, lúa lại có thì con gái. Lạ thế, khi lúa uốn câu là lúc hạt thóc căng dần, nặng dần, nhưng dáng mẹ lại lưng còng về đất. Ôi, cái dáng mẹ tôi với áo tơi, nón lá. Khi nói về vụ gặt, vụ mùa người ta lại hay nói về: mẹ gieo, mẹ gặt, mẹ xới, mẹ trồng. Sự sống từ mẹ, hồi sinh từ mẹ, mà mẹ thì mảnh mai, mẹ đơn chiếc. Cha vạm vỡ vỡ vạc những luống cày băng băng nhưng thắt lưng đon mạ, giần sàng thóc lép lại từ bàn tay mẹ. Trong hình hài cánh đồng có sự chăm bẫm yêu thương chắt lọc của mẹ. Cánh đồng làng với người nhà nông với mẹ, con trâu luôn là người bạn thân thiết. Con trâu lực lưỡng đen tuyền màu bùn đất “Con trâu là đầu cơ nghiệp” rồi “Trâu ơi ta bảo trâu này – Trâu ra bờ ruộng trâu cày với ta”. Mà sao mẹ tôi lại thương con trâu đến thế, mẹ bó từng bó rơm che cho trâu khỏi gió lùa, người mang cỏ non cỏ ngọt dỗ dành trâu ăn. Đêm người còn quạt trấu xua muỗi cho trâu. Trâu cứ thế mà đủng đỉnh cả một đời khoan thai xốc vác. Trên mái tóc mẹ tôi còn giữ nguyên chiếc trâm cài đầu và chiếc lược chải đầu cũng được làm bằng vỏ sừng của trâu đẹp đẽ, tinh tế lằn vân hình dáng vô cùng tự nhiên. Khuôn mặt trâu khá dài trên đó một đôi mắt to đen láy, hàng mi dài rủ trên đôi mắt ánh lên sự hiền lành thân thiện. Và vắt vẻo lưng trâu là những chú mục đồng thanh thản hồn nhiên thổi sáo, tiếng sáo trầm bổng luyến láy véo von nhẹ tênh bay lên. Mà đời mẹ thì quà nhọc nhằn, đời trâu thì nhiều lao lực. Hồn quê, hồn đồng đã nâng bổng dìu dặt, tiếng sáo cũng chính là hồn làng từ ca dao, từ lời ru của mẹ.

Mẹ thường đi qua cánh đồng để đến chợ với dáng đi tất bật tảo tần. Mẹ bảo: Hạt gạo vo bằng rá tre ăn thơm hơn, bùi hơn có cả vị tre, vị quê thấm vào. Rồi mẹ lại bảo: Đồ nhựa là đồ tái sinh, nhuộm phẩm hóa học đó con ạ. Tái sinh thì làm gì mà sạch được. Gần đây, quê tôi cái chữ “sạch” được trân trọng nâng niu. Rau sạch cho bữa cơm sau gặt khi những giọt mồ hôi giọt xuống dòng sông, bến quê gội đi những lấm lem ngày thường. Rồi giếng làng sạch trong veo nhìn thấy đá không mòn rêu – thứ rêu hút ẩm, hút cặn gạn đục khơi trong trả lại nguồn mạch ngọt lịm. Hoa quả vườn mẹ bồi đắp bằng đất đồng quê sau bao trận lụt cũng chín nứt vườn, vỏ xù xù thô nhám nhưng lại là chín ủ, chín rấm, bởi tình người, bởi mạch sống của đất đai. Chầm chậm chín để thoảng hương và đầm đậm ngọt. Ngọt đầu lưỡi và ngọt thấm cả tấm lòng thương thảo thuận với lẽ tự nhiên chứ không phải kiểu chín tức thời, tức tưởi bắt mắt của hóa chất, của sự thúc đẩy chín ép thực dụng. Chợ quê bán một, chào mười. Ăn một miếng trầu đầm đậm chút vôi xua đi cái lạnh giá để rì rầm bao chuyện làng trên xóm dưới. Âu cũng là nhu cầu giao tiếp để được đong đầy chia sẻ hơn là mặc cả bán mua. Muốn biết văn hóa làng ra chợ sẽ thấy đặc sản ẩm thực của vùng quê cũng bắt đầu từ cánh đồng quê không cầu kỳ, chứa bao nỗi phập phồng như bánh đa kê nhân vừng được nướng bằng than củi gộc tre lách tách nổ. Cũng gạo thôi mà làm ra bao thứ quà thứ bánh. Nhưng tất cả rồi cũng quay về hơi ấm của rơm của rạ. Có lửa mới chín, có lửa mới nồng nàn lan tỏa… Mẹ tôi đi qua cánh đồng để lên chùa với dáng đi thong thả áo nâu sồng tay lần tràng hạt. Mẹ thả hồn phiêu diêu với tiếng mõ kinh, với khói hương trầm thoang thoảng, với hoa huệ trắng thơm lặng. Chùa làng là nơi cất giữ phần hồn siêu thoát cõi tâm linh, cõi người như thể căn bằng lại những ồn ào, vội vã của cuộc sống thường nhật ngoài kia. Nhưng lạ thay, lại có một ngoài kia nữa mở ra cánh đồng, con sông, bến nước. Thiên nhiên chính là người mẹ vĩ đại kiến tạo nên tất cả.

Chúng tôi từ mẹ lớn lên, từ cánh đồng làng lớn lên. Hầu như các thi sĩ Việt Nam ai chẳng có một lần viết về mẹ với bao ân tình chia sẻ. Nhà thơ Hữu Thỉnh, một đứa con trung du từng viết rất hay: “Mẹ đang đi gánh rạ giữa đồng – Rạ chẳng nặng mà nặng nhiều vì gió”. Và người con đồng ruộng đó đã trở thành chiến sĩ, thi sỹ với bao nỗi băn khoăn: “Chiến dịch này ăn cơm không phải độn – Mừng thì mừng thương mẹ biết bao nhiêu!”. Trong ngôn ngữ Việt, không hiểu sao ở các vùng quê khác nhau dù giọng nói khác nhau khi gọi tiếng mẹ cũng bắt đầu từ nguyên âm “M” như: Mế (Việt Bắc); Mạ (Quảng Bình), Mệ (Huế), Má (Nam Bộ) có gì đó thiết tha trìu mến, nâng niu trân trọng và hàm ơn mở ra khẩu độ để cất lời. Và cánh đồng quê cũng thật thân thương biết bao khi được gọi là bờ xôi, ruộng mật, là cái tép, cái tôm, là con cua, con cáy, nhỏ mà sinh sôi làm ao đầm thấp thỏm. Và cỏ may bờ đê vòng ôm cánh đồng làng cũng giăng mắc níu giữ. Ôi dáng mẹ tôi khi cấy, cấy sạ rồi cấy dặm, cấy mướn. Cấy dặm là cấy thêm những cây mạ non cho kín ruộng, liền đồng khi tóc mẹ lại bời bời rụng đến thót lòng. Cả một đời mẹ chỉ chăm chút cho bắt đầu một sự hồi sinh, đến sinh sôi, sinh nở. Những gốc rạ như mắt lưới trải phơi. Và mẹ thật thanh thản, khi thấy bầy chìm sẻ ở đâu bay về nhặt nhạnh hạt thóc rơi, thóc lép. Mẹ không nỡ đuổi chúng đi và chúng cũng xúm xít sum vầy quanh mẹ bởi có lúc tay mẹ vung ra, tỏa ra những hạt thóc cho những cánh chim trời. Những con cò áo trắng, một đời áo trắng không lấm láp bùn đen vươn cái cổ dài thập thững theo dấu chân mẹ trên ruộng lúa đồng nước để nhặt nhạnh mồi. Sự thiếu hụt đời mẹ, hanh hao đời mẹ như tôi đã từng viết: “Mẹ gặt hái cánh đồng hay cánh đồng sàng sảy mẹ” để mang lại bao đủ đầy, tròn trặn cho các nong sàng gạo, cối xay tưng bừng. Và mùi cơm gạo mới thơm theo ngọn gió lan man bò trên mái rạ, vị thơm vị bùi chắt ra từ vị mưa, vị nắng, vị đắng, vị cay, vị chua, vị xót. Mẹ xới cơm hay xới cả mùa màng…

                                                                                                                               Nguyễn Ngọc Phú

Theo baolaodong.vn

Bài viết cùng chủ đề:

    5 2

    Một thời xe điện lang keng

    Nếu không có gì thay đổi thì khoảng năm 2021, người Sài Gòn được đi tàu điện ngầm. Xe điện ngày xưa khác với tàu điện ngày nay nhưng có thể nói sau gần 70 năm ngừng hôạt động, xe điện mới lại có mặt ở Sài Gòn. Xin lưu ý, người Sài Gòn xưa...
    1 10

    Sài Gòn độc đáo qua ảnh tô màu thời Pháp

    Những công trình biểu tượng của Sài Gòn xưa được tái hiện trong bộ bưu ảnh tô màu bằng tay thời Pháp của nhà sưu tập Bùi Bằng Giang. Thương xá Eden nằm ở góc đường Đồng Khởi – Lê Lợi, là biểu tượng trung tâm thương mại của Sài Gòn xưa. Ngoài những quầy...
    1 1

    Bồi hồi ngắm lại cây Cầu Ba Cẳng của Sài Gòn xưa

    “Ở vùng Quận 6 Chợ lớn cách đây mấy mươi năm có một cây cầu bằng sắt có hình dạng rất lạ có ba chân. Vì cầu chẳng có cái tên chính thức nào như cầu Bông, cầu Kiệu, cầu Nhị Thiên Đường, cầu Tân Thuận… nên người dân lấy hình mã đặt tên, tức...
    1 24

    Tết xưa của người Tràng An

    Tết xưa của đất Tràng An mang phong vị rất riêng, ấm áp và thanh lịch của chốn tinh hoa hội tụ. Tết nay đến rồi, dư âm của Tết xưa vẫn cứ thấp thoáng trong miền ký ức của nhiều người con đất kinh kỳ. Ngay từ giữa tháng Chạp, không khí Tết đã...
    1 16

    Hãng đĩa hát xưa ở Sài Gòn

    Trong một dịp may tình cờ, tôi có được một chồng dĩa hát than cũ suýt nữa bị đem bỏ vì không dùng từ lâu. Bộ đĩa có hơn trăm cái, có vài cái bị nứt. Mỗi cái dĩa đều nằm trong bao giấy vuông có khoét sẵn một lỗ tròn giữa tâm để lộ...

Được quan tâm