Giữ gìn nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc Lào ở Điện Biên

Hoàng Thơ 158 lượt xem 18 Tháng Mười, 2023

Nghề dệt thổ cẩm của dân tộc Lào ở bản Na Sang, xã Núa Ngam, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên có từ lâu đời. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của xã hội, ảnh hưởng của sự giao thoa văn hóa và hội nhập về kinh tế, nghề dệt thổ cẩm đang đứng trước nguy cơ dần bị mai một.

Phần lớn thổ cẩm người Lào làm ra là để sử dụng trong đời sống sinh hoạt hằng ngày của gia đình, như: Váy, áo, khăn, đệm… Tuy nhiên, những năm gần đây, nhận thấy nghề dệt thổ cẩm không chỉ là bản sắc văn hóa mà còn mang lại nguồn thu nhập ổn định nên những người phụ nữ Lào ở bản Na Sang, xã Núa Ngam đã cùng nhau giữ gìn và phát huy nghề truyền thống của dân tộc mình.

nhuom vai
Nhuộm vải là một trong những công đoạn quan trọng, có tính chất quyết định đến màu sắc và chất lượng của sản phẩm.

Để có được tấm vải thổ cẩm hoàn hảo, đòi hỏi người dệt cần trải qua rất nhiều công đoạn: Từ trồng cây bông, thu hoạch bông đến tách hạt sợi bông, sau đó bỏ bông vào quay rồi ngâm trong nước gạo, tới khi sợi bông thật dai mới vớt ra cho vào máy quay se thành sợi. Cuối cùng, những bó sợi này được đi qua phiến để kéo thành sợi rồi nhuộm màu cho sợi vải bằng các loại cây trên rừng, sau đó mới đến công đoạn dệt để tạo ra những tấm vải nhiều màu sắc với những họa tiết, hoa văn hết sức đặc trưng mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc Lào.

Theo truyền thống của dân tộc Lào, khi người con gái muốn đi lấy chồng thì phải biết dệt, bởi vì sau khi xây dựng gia đình thì họ sẽ tự tay dệt trang phục cho chồng, cho con… Nếu không biết dệt thì sẽ không lấy được chồng. Do đó, nhiều cô gái Lào đã được các bà, các mẹ truyền dạy kiến thức nghề dệt từ khi còn nhỏ. Tới khi lớn tuổi, không thể tham gia dệt vải được nữa thì họ lại tiếp tục truyền nghề cho con cháu. Cứ như thế từ đời này sang đời khác để giữ gìn và bảo tồn nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc mình.

dap vai
Sau quá trình nhuộm thì người thợ sử dụng dụng cụ bằng gỗ để đập nhằm giúp cho tấm vải có mầu sắc đều hơn.

Quả thực, nghề dệt thổ cẩm đòi hỏi sự kiên trì, khéo léo của đôi bàn tay người phụ nữ. Trong khâu dệt, ban đầu phải tập dệt trơn, sau đó mới dệt các loại hoa văn cầu kỳ. Một người mới học cho đến khi biết dệt cơ bản phải mất ít nhất 3 tháng, dệt khoảng 1 năm mới thạo nghề. “Ngày trước mẹ tôi dạy như thế nào thì bây giờ tôi truyền lại cho con cháu mình như thế. Để có một tấm thổ cẩm đẹp với nhiều loại hoa văn rực rỡ, một phụ nữ Lào phải mất hàng tuần, có khi hàng tháng mới hoàn thành”, bà Lường Thị Un, 62 tuổi, ở bản Na Sang, xã Núa Ngam, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên chia sẻ.

Hiện nay, những nghệ nhân dệt thủ công truyền thống ở bản Na Sang cũng đều lớn tuổi. Trước nguy cơ mai một nghề dệt truyền thống, nhiều người có kinh nghiệm dệt lâu năm trong bản đã và đang tiến hành truyền dạy cho con cháu với mong muốn giữ gìn và phát huy nghề truyền thống để đưa các sản phẩm dệt thổ cẩm của dân tộc Lào nơi đây vươn xa hơn, trở thành một thương hiệu đặc sắc trên thị trường.

det vai
Bà Lường Thị Un đang truyền dạy nghề dệt cho cháu gái.

Chị Hoàng Yến Vy, bản Na Sang, xã Núa Ngam, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên, chia sẻ: “Trang phục của dân tộc Lào rất đẹp, nhiều màu sắc. Thế hệ trẻ bọn em đang cố gắng tiếp nối nghề dệt vải truyền thống này. Như em ở nhà cũng được mẹ dạy cho cách dệt vải ra sao để được cái chân váy đẹp”.

Nhằm bảo tồn và phát triển nghề dệt thủ công truyền thống của người dân tộc Lào ở bản Na Sang, chính quyền xã Núa Ngam đã thành lập Hợp tác xã Dệt thổ cẩm Na Sang. Từ đó, giá trị sản phẩm dệt được nâng lên rõ rệt. Nhiều cơ sở tìm đến tận nơi để đặt hàng. Thế nhưng, các sản phẩm dệt ở Na Sang vẫn chưa xây dựng được thương hiệu rộng khắp trên cả nước. Đây cũng là điều trăn trở của bà con, cũng như của cấp ủy, chính quyền địa phương.

kiem tra san pham
Kiểm tra thành phẩm sau quá trình dệt.

Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Trần Phương Nam, Phó chủ tịch UBND xã Núa Ngam, cho biết: “Hiện nay, UBND xã Núa Ngam đã hoàn thiện hồ sơ trình cấp có thẩm quyền phê duyệt nghề dệt truyền thống thành sản phẩm OCOP cho bản Na Sang. Đồng thời, khuyến khích vận động bà con phát huy truyền thống làng nghề lâu đời của bản”.

Trải qua nhiều thế hệ, nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào dân tộc Lào ở bản Na Sang vẫn được giữ gìn và bảo tồn. Để nghề này mang lại nguồn thu nhập chính, ổn định cho bà con nơi đây thì các cấp, các ngành địa phương cần có những cơ chế, chính sách hỗ trợ, quan tâm hơn nữa. Qua đó, đưa sản phẩm dệt thổ cẩm trở thành một trong những điểm nhấn đối với du khách khi đến với mảnh đất Điện Biên anh hùng.

Bài và ảnh: TRƯỜNG HIẾU

Nguồn: Quân Đội Nhân Dân

Bài viết cùng chủ đề:

    6 5

    Luỹ tre, cây đa, giếng nước, cổng làng

    Trong quá trình đô thị hóa, người ta phải chấp nhận nhiều sự thay đổi cho phù hợp với nhịp sống chung của xã hội. Nhưng chắc chắn một điều, các biểu tượng văn hóa làng quê Việt như cổng làng, cây đa, giếng nước, mái đình cổ kính… đã ăn sâu vào tiềm thức,...
    3 16

    Cổng làng trong phố: di sản kiến trúc cần được gìn giữ

    Giữa nhịp sống hối hả của phố phường, giữa những tòa nhà cao tầng, đâu đó ở Hà Nội vẫn thấp thoáng những chiếc cổng làng rêu phong, cổ kính. Nhắc đến cổng làng là nhắc đến một biểu tượng độc đáo của văn hóa làng quê Việt. Báu vật của thời gian Đi giữa...
    2 13

    Thảm thực vật đẹp mê mẩn trên đường trekking đỉnh Lùng Cúng

    Chọn lối trekking leo đỉnh Lùng Cúng ít người biết tới, đoàn khách du lịch bao gồm nhiếp ảnh gia Nguyễn Trọng Cung hết sức bất ngờ với cảnh sắc xuyên suốt cung đường mòn.  Lùng Cúng (thuộc xã Nậm Có, huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái) là điểm cao nhất trong dãy Hoàng Liên...
    9d6f8fb2 b00f 4932 ad4d 367cc2ca12e4

    Kiến trúc điêu khắc độc đáo của ngôi chùa gần 1.000 năm tuổi ở Nam Định

    Nam Định – Mang đậm phong cách kiến trúc thời Hậu Lê, di tích quốc gia đặc biệt chùa Keo Hành Thiện có giá trị kiến trúc nghệ thuật, cảnh quan tiêu biểu và hiện còn lưu giữ khá nhiều hiện vật lịch sử quan trọng. Di tích kiến trúc nghệ thuật chùa Keo Hành Thiện...
    1

    Những cây di sản ở xã Hải Bắc

    Trước những đổi thay của quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa nông thôn, xã Hải Bắc (Hải Hậu) vẫn lưu giữ được nhiều cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi, được vinh danh là Cây di sản Việt Nam. Những cây di sản nơi đây không chỉ góp phần tạo cảnh quan, giá trị...

Được quan tâm