Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là khái niệm xa vời mà đã trở thành huyết mạch trong các hoạt động ngân hàng, chứng khoán, bài toán bảo mật dữ liệu tài chính tại Việt Nam đang đứng trước những thách thức chưa từng có. Tại hội thảo diễn ra ngày 23/4/2026 tại Hà Nội, các chuyên gia đã đưa ra những cảnh báo đanh thép: An toàn dữ liệu nay là điều kiện sống còn, không còn là lựa chọn.
Bước ngoặt từ công nghệ đến tư duy kinh tế. Sự thâm nhập của AI vào lĩnh vực tài chính tại Việt Nam đã tạo nên một cuộc cách mạng thực sự. Từ những quy trình chấm điểm tín dụng tự động, nhận diện khuôn mặt (eKYC) cho đến quản lý dòng tiền thông minh, AI hiện diện trong từng hơi thở của nền kinh tế số. Phát biểu tại hội thảo “An toàn dữ liệu tài chính trong kỷ nguyên AI”, TS Nguyễn Đức Hiển – Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhận định rằng AI đang mở ra một cấu trúc kinh tế mới mà ở đó, dữ liệu chính là trung tâm.
TS Nguyễn Đức Hiển – Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhấn mạnh việc phát triển AI cần đi đôi với bảo đảm an toàn dữ liệu và an ninh hệ thống.
Tuy nhiên, “vũ khí” AI vốn mang tính hai mặt. Trong khi nó thúc đẩy hiệu suất, AI cũng đồng thời tạo ra những kẽ hở mới cho tội phạm mạng. Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia chịu áp lực tấn công mạng nặng nề nhất, với hàng trăm triệu bản ghi dữ liệu bị xâm phạm. Ông Hiển nhấn mạnh, phát triển AI mà thiếu đi sự song hành của an toàn dữ liệu sẽ giống như xây tòa tháp cao trên nền cát lún.
Lỗ hổng từ tư duy “đầu vào” và áp lực từ Luật định
Năm 2026 được xem là cột mốc lịch sử đối với ngành dữ liệu khi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân chính thức có hiệu lực.
Ông Nguyễn Ích Vinh – Phó tổng giám đốc FSI nhấn mạnh cần thay đổi cách nhìn: an ninh mạng không chỉ là phòng thủ, mà phải là khả năng chống chịu và phục hồi.
Theo ông Nguyễn Ích Vinh, Phó Tổng giám đốc FSI, điều này đã chuyển dịch bảo mật dữ liệu từ danh mục “khuyến nghị” sang “bắt buộc” trong quản trị doanh nghiệp.
Dù vậy, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở sự lạc hậu của công nghệ, mà lại nằm ở tư duy quản trị manh mún. Thực trạng tại nhiều tổ chức cho thấy một sự lệch pha nguy hiểm: doanh nghiệp sẵn sàng chi bộn tiền để bảo vệ “cửa ngõ” đầu vào nhưng lại bỏ ngỏ dòng dữ liệu đi ra. Chính sự thiếu kiểm soát trong suốt vòng đời của dữ liệu đã tạo ra những điểm yếu hệ thống, khiến thông tin dễ dàng bị rò rỉ bất chấp các lớp tường lửa kiên cố.
Quang cảnh buổi hội thảo.
Xây dựng hệ sinh thái “Chống chịu và Phục hồi”
Trước những rủi ro ngày càng tinh vi, một chiến lược bảo mật toàn diện theo vòng đời dữ liệu đang trở thành hướng đi tất yếu. Đại diện FSI cho biết, doanh nghiệp cần một hệ sinh thái đồng bộ từ khâu tạo lập, lưu trữ cho đến bảo vệ.
Dữ liệu sạch từ gốc: Việc ứng dụng AI để số hóa và quản trị dữ liệu ngay từ đầu giúp tạo ra nguồn nguyên liệu chuẩn xác, an toàn cho vận hành.
Chốt chặn cuối cùng: Khi hệ thống bị xâm nhập, các giải pháp như F-DDH Box đóng vai trò là lớp ngăn chặn các kết nối độc hại tới máy chủ điều khiển (C2), không cho phép dữ liệu bị tuồn ra ngoài.
Các chuyên gia thảo luận tại Hội thảo.
Khép lại hội thảo, một thông điệp quan trọng đã được các chuyên gia thống nhất: Công nghệ không phải là “lá chắn vạn năng”. An ninh mạng trong kỷ nguyên AI không chỉ dừng lại ở phòng thủ, mà quan trọng hơn là khả năng chống chịu và phục hồi sau sự cố. Đó là một cuộc chiến tổng lực đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa công nghệ hiện đại, quy trình nghiêm ngặt và trên hết là nhận thức của mỗi cá nhân trong tổ chức.
Khi dữ liệu là tài sản, bảo vệ dữ liệu chính là bảo vệ uy tín và sự tồn vong của doanh nghiệp trong kỷ nguyên số đầy biến động.
Hoàng Tâm
