Sến chưa chắc là bolero, bolero chưa chắc là sến

Trần Lâm 40 lượt xem 13 Tháng Ba, 2023

Có một thời (có khi đến bây giờ vẫn còn), người ta có ý phân biệt nhạc sang và nhạc sến, cũng như nhiều người né tránh không muốn bị xếp vào giới mê nhạc sến. Họ e ngại bị đánh giá thấp về goûte thẩm mỹ âm nhạc của mình

Để khỏi sa đà về nguồn gốc của từ “sến”, cũng như “mari sến”…, xin mặc định trước, “sến” theo ý nghĩa của từ này vào những năm 60s, 70s của thế kỷ trước.

Vào lúc đó, từ “sến” được dùng để gán cho giới bình dân, giới lao động… với mỹ quan nông cạn, màu mè…, và cũng từ đó phát sinh ra từ nhạc sến. (*) Những bài hát với ca từ đơn giản về một câu chuyện tình, thường là tình đơn phương, tình nghèo… với tiết tấu có thể dễ dàng đoán được, gồm hai phiên khúc, đệm giữa bởi một điệp khúc, là điển hình của dòng nhạc sến tiêu biểu.

d4

Từ nhạc sến đến nhạc thời trang

Đã có một giai đoạn, dòng nhạc này nổi bật lên, thịnh hành đến mức một số nhạc sĩ phải chung lưng đấu cật đẻ ra nghệ danh nhóm để đáp ứng cho kịp nhu cầu thị trường, như Trịnh Lâm Ngân ( gồm ba nhạc sĩ Trần Trịnh – Lâm Đệ – Nhật Ngân), hay Lê Minh Bằng (Lê Dinh – Minh Kỳ – Anh Bằng). Và để tránh từ “sến” hàm nghĩa bị coi thường lâu nay, các nhà xuất bản, nhạc sĩ đưa ra một từ mới để gọi dòng nhạc đang cực kỳ ăn khách này, là nhạc thời trang, với các chương trình Thời Trang Nhạc Tuyển. Nhạc sến mà ra đời vào lúc này,  chắc được gọi là nhạc…thị trường.

Dòng nhạc thời trang, hay một số người vẫn quen gọi theo tên cũ là nhạc sến, tiêu biểu bởi lời nhạc là chính, như đã nói ở trên, giai điệu đơn giản, không bắt buộc hay quy ước phải theo một giai điệu nào.

Có thời nhạc sến được gắn liền với Boléro, có lẽ vì ngoài việc giai điệu boléro dặt dìu, ẻo lả, còn có lý do là tiết tấu của ca khúc boléro rất dễ hòa hợp với… ca vọng cổ, dễ dàng chuyển thể một ca khúc bolero thành một bài tân cổ giao duyên (như Chuyện tình Lan và Điệp, Đồi thông hai mộ, Nỗi buồn gác trọ ..). Rồi đi thêm bước nữa, nhạc sến được đưa luôn vào các tuồng cải lương đẫm lệ.

Khi phong trào nhạc thời trang bùng lên, cái áo dịu dàng nhưng đơn điệu của Boléro trở nên chật hẹp, không còn đủ sức để chứa dòng nhạc thời trang đang “tuổi mới lớn” nữa. Hàng loạt những ca khúc thời trang ra đời dưới những điệu nhạc khác nhau như slow, slow-rock và thậm chí là… boston (như Sang ngang của Đỗ Lễ, Thành phố buồn của Lam Phương…) và sau đó bùng nổ một loạt những ca khúc theo tiết điệu habanera, tango-habanera với những bài điển hình như Áo em chưa mặc một lần, Nhớ người yêu, Mùa xuân của mẹ… qua các giọng ca tiêu biểu như Duy Khánh, Chế Linh, Giang Tử…

Nói như vậy, để thấy phong trào hiện nay đang đồng hóa nhạc boléro với nhạc sến là không đúng, cũng như gán thể loại sến cho điệu nhạc bolero cũng là một sự áp đặt khiên cưỡng. Âm điệu dìu dặt, du dương, lả lướt của bolero đã từng là cảm hứng cho nhiều ca khúc vượt thời gian như Besame mucho của Consuelo Velázquez, hay Nắng chiều của Lê Trọng Nguyễn với âm hưởng nhẹ nhàng của những ca khúc thời tiền chiến, hay Xóm đêm của Phạm Đình Chương v.v… Đó là chưa kể đến những ca khúc vang bóng một thời của Nguyễn Văn Đông như Chiều mưa biên giớiSắc hoa màu nhớ… Sẽ là gượng ép nếu gán ghép những bản nhạc vừa kể vào dòng nhạc sến.  Sến không phải là bolero, và bolero chưa chắc đã sến!

Nhưng… sến thì đã sao?

Có một thời (có khi đến bây giờ vẫn còn), người ta có ý phân biệt nhạc sang và nhạc sến, cũng như nhiều người né tránh không muốn bị xếp vào giới mê nhạc sến. Họ e ngại bị đánh giá thấp về goûte thẩm mỹ âm nhạc của mình. Thế nhưng, hỏi thật lòng mình, có ai chưa từng cảm thấy chạnh lòng khi nghe văng vẳng đâu đây giọng khan khan của Duy Khánh với bài Xuân này con không về trong không khí hanh hanh lành lạnh của những ngày cận Tết, khi mọi người rộn rịp mua sắm, trang hoàng nhà cửa? Với chính bản thân tôi, dù chẳng bao giờ phải tha hương trong dịp Tết, nhưng khi nghe:

Con biết không về mẹ chờ em trông 

Nhưng nếu con về bạn bè thương mong 

Bao lứa trai cùng chào xuân chiến trường 

Không lẽ riêng mình êm ấm 

Mẹ ơi con xuân này vắng nhà

(“Xuân này con không về” – Trịnh Lâm Ngân)

là lòng lại cuộn lên nỗi xót xa cho người con tha hương không được về bên mẹ, bên gia đình, trong những ngày Tết thiêng liêng. Lúc đó ai nói tôi “sến”, tôi cũng xin chịu, chẳng cần phản đối hay đính chính gì hết!

Vâng, sẽ có nhiều lúc, rất nhiều lúc, rất nhiều thời điểm mà một bài hát, hay chỉ là một câu ca trong một ca khúc sến đụng vào nỗi niềm, đụng vào điểm nhạy cảm sâu xa nào đó trong lòng người, hoặc có khi đã nhắc đến một kỷ niệm xa xưa trong vô thức khiến bạn chợt rùng mình mà không hiểu vì sao… Và những lúc đó, bạn chợt cảm thấy gần gũi, thấy yêu nhạc sến hơn bao giờ hết!!

Đừng vội vã chê và xem thường nhạc sến.

Theo: Nguyễn Văn Đạo

Bài viết cùng chủ đề:

    4 17

    Chương trình “Vì bạn xứng đáng” trở lại

    Trong năm thứ 10 của hành trình “Vì bạn xứng đáng”, MC Quyền Linh tiếp tục là người dẫn dắt tin cậy, kết nối những tấm lòng nhân ái, nghĩa cử đẹp đẽ. Ở “Vì bạn xứng đáng”, người chơi tham gia không vì bản thân … mà vì lợi ích của người khác. Một...
    3 1

    ‘Trấn Thành xứng đáng được ghi nhận và khen ngợi’

    “Dù khán giả có yêu, ghét Trấn Thành thì cũng không thể che khuất được sự thực về một diễn viên hài làm phim chính kịch tâm lý xã hội thành công xuất sắc”. Mai – tác phẩm điện ảnh thứ 3 do Trấn Thành đạo diễn hiện vẫn giữ thế thượng phong ở các rạp chiếu với...
    1 13

    Đào, Phở, Piano tăng suất chiếu gấp đôi sau dịp cuối tuần cháy vé

    Sau kỳ nghỉ Tết nguyên đán Giáp Thìn 2024, nhu cầu giải trí của người dân tăng cao, các rạp chiếu phim luôn kín khán giả, kể cả các suất chiếu buổi trưa. Giữa cơn bão doanh thu của nhiều bộ phim Việt, phim “Đào, Phở và Piano”- phim nhà nước đặt hàng ra rạp...
    3 4

    Phim của Trấn Thành áp đảo suất chiếu, thu gần 30 tỷ đồng Mùng 1 Tết

    “Mai” đang đứng đầu doanh thu phòng vé với 27,9 tỷ đồng sau mùng Một Tết. Tác phẩm của Trấn Thành áp đảo về suất chiếu so với loạt phim Việt như “Gặp lại chị bầu”, “Sáng đèn” và Trà”. Theo Box Office Vietnam, đơn vị thống kê phòng vé độc lập, Mai đang đứng đầu doanh thu...
    1 2

    MV của Phương Mỹ Chi nhân dịp Tết Giáp Thìn: Trao nhau vị ngọt của sự tích cực

    Không chỉ gây tò mò với cách chơi chữ đầy hóm hỉnh, “Tết Ngọt Sớt” còn gửi gắm những thông điệp nhân văn từ những câu chuyện được kể trong MV. Một năm trôi qua với nhiều vất vả, lo toan, dường như Tết nay sẽ không mấy rực rỡ và ngọt ngào cho mọi...

Được quan tâm