Rượu cần men lá của người Brâu

Trần Hùng 75 lượt xem 21 Tháng Năm, 2021

Không như một số DTTS làm men chỉ đơn giản từ một vài loại lá rừng, men rượu cần của người Brâu là sự kết hợp hài hòa trên mười loại cây với các bộ phận thân, lá, rễ, củ khác nhau; cho ra thứ nước cốt thơm cay, nồng đượm.

Vì đặc trưng men lá, nên rượu cần của người Brâu nồng đượm, thơm ngon, mang hương vị rất riêng. Nhờ tổng hợp nhiều loại cây lá, mỗi loại có đặc tính, công dụng khác nhau nên rượu cần men lá của người Brâu có tác dụng tiêu hóa tốt, trợ lực, bồi bổ sức khỏe.

161849Cac20loai20cay20lam20men 20Y20Xon
Các loại cây lá rừng để làm men rượu cần. Ảnh: N.H

Thuộc thế hệ 7X ở làng Đăk Mế (xã Pờ Y, huyện Ngọc Hồi) nhưng đã có “tay nghề” làm rượu cần men lá được người làng tín nhiệm, chị Y Nóp chia sẻ: Để làm ra ghè rượu ưng ý, ngoài nguyên liệu chính là nếp rẫy của bà con, yếu tố quan trọng nhất là men phải “ngon”. Men “ngon” là men được làm đúng “truyền thống” của người Brâu. Đã biết làm rượu cần, thì không riêng Y Nóp mà bất cứ chị em nào cũng “rành” các loại thân, lá, củ, rễ cây rừng để làm men rượu. Trong số trên 10 loại cây cần thiết và thông dụng này, các loại có vị ngọt có thể kể đến là thân cây đa bờ la, cây đụng đung, cây tác tờ rác (dạng dây). Cây vị đắng gồm hờ vắc, chờ ia ăng… Bên cạnh đó, còn có vỏ cây dác, cây pờ em, năng van, ca xôm… loại lấy rễ, loại cho củ. Mỗi loại một vị, một hương, song tất cả được hòa trộn làm thành men lá độc đáo. Sau này, những người phụ nữ Brâu dùng thêm cả mía (cây ka dao) để bổ sung nguyên liệu làm men rượu. Đặc biệt, theo tín ngưỡng của dân tộc, để đảm bảo tính “kiêng” cho men rượu được tốt, không thể thiếu loại cây chiết ta chuyên trị “trừ tà” …

Cách làm men rượu của người Brâu đơn giản là lấy các loại dây, thân, rễ, vỏ (có loại được cạo vỏ) rửa sạch, trộn chung với gạo sạch, bỏ vào cối gỗ giã nhuyễn, trộn thêm ít nước thành bột dẻo mịn. Dùng tay nặn hỗn hợp này thành từng quả men nhỏ như hình quả mận (quả roi) hay hình chiếc cốc nhỏ úp ngược, sau đó đem phơi (thường là phơi trên gác bếp). Để bảo quản được lâu, quả men đã khô được bỏ vào ống lồ ô, hoặc xỏ bằng dây, treo nơi gác bếp. Lâu ngày, men đậm màu bồ hóng, có thể dùng ít nhất trong dăm ba tháng, có khi đến cả năm.

161918Trn np v tru
Trộn nếp và trấu. Ảnh: NH

Có men “như ý”, chị em dễ dàng bắt tay vào ủ rượu cần. Theo chị Y Phoong ở làng Đăk Mế: Cách làm cụ thể là lấy lượng nếp cần thiết, trộn với trấu theo tỷ lệ 50-50, rồi rửa sạch, sau đó đem nấu chín, bới ra nia. Để “cơm trấu” nguội bớt, còn âm ấm thì rắc men rượu đã giã nhuyễn, rây mịn vào, trộn đều. Đáng lưu ý, nếp và trấu đã trộn men được bỏ trong nia (hoặc thúng), đậy kín bằng một loại lá rừng (lá tang) trong một ngày cho dậy mùi thơm, sau đó mới đựng vào ghè và bịt kín. Rượu cần ủ 5 ngày có thể mang ra dùng. Ghè rượu để nguyên sau vài tháng vẫn còn ngon, không bị hư hỏng.

Với “thương hiệu” lâu đời, gần đây, rượu cần men lá của người Brâu làng Đăk Mế đã được xã Pờ Y chọn làm sản phẩm OCOP. Theo đó, 10 thành viên được tập hợp trong tổ hợp tác chuyên sản xuất, cung ứng rượu cần men lá. Sản phẩm đã được chứng nhận sản phẩm OCOP cấp tỉnh trong đợt xét chọn cuối năm 2020. Theo bà Võ Thị Thu Hà – Tổ trưởng Tổ hợp tác Rượu cần men lá của người Brâu: Tập trung làm thức uống dân dã này không chỉ duy trì nghề thủ công truyền thống, góp phần giữ gìn nét đẹp văn hóa của dân tộc, mà còn mong muốn liên kết tạo ra sản phẩm hàng hóa mang lại thu nhập cho đồng bào địa phương.

Theo Báo Kontum

Bài viết cùng chủ đề:

    31

    Vì sao nên đến Hà Nội vào mùa Hè?

    Nếu như mùa Đông Hà Nội mang chút gì đó ấm cúng và se lạnh thì kinh nghiệm du lịch mùa Hè ở Hà Nội bạn sẽ cảm nhận thấy đường phố bừng sáng và trẻ trung hơn hẳn… Hà Nội vào Hè như bức tranh rực rỡ quyến rũ du khách Mùa Hè ở...
    21 e1718183371184

    Bí ẩn khu mộ ‘danh gia vọng tộc’ của dòng họ từng nhiều đời làm quan to

    Sự kỳ bí về khu mộ cổ Đống Thếch ở Hoà Bình sau 400 năm vẫn chưa được khám phá hết. Những phiến đá bí ẩn vẫn đứng sừng sững giữa “thánh địa” của nhà lang xứ Mường. Là một di tích lịch sử quốc gia, Khu mộ Mường Đống Thếch nằm ở đầu thung...
    1 6

    Kỷ nguyên ‘AI bỏ túi’ trong tầm tay

    AI (trí tuệ nhân tạo) đang được phổ cập tới người dùng ở cấp độ cá nhân, thông qua những thiết bị cầm tay nhỏ gọn, dù mới bùng nổ chưa đầy 2 năm gần đây. Cuối tháng 11.2022, người dùng thế giới bắt đầu biết tới công cụ ChatGPT – trí tuệ nhân tạo được phát...
    16

    Ngư dân vào mùa moi biển, ‘bỏ túi’ cả triệu đồng mỗi ngày

    Mặc cho thời tiết nắng như đổ lửa nhưng những ngư dân vùng ven biển xứ Thanh vẫn hồ hởi ra khơi đánh bắt moi (ruốc) biển. Có những bè (đóng bằng luồng và xốp) trúng được gần tấn moi chỉ trong buổi sáng, đem về thu nhập cả triệu đồng. Theo kinh nghiệm đánh...
    1 15

    Bình Dương thi sáng tác ảnh nhanh trong lễ hội ‘Mùa trái chín’

    Trong khuôn khổ lễ hội “Mùa trái chín” năm 2024, tỉnh Bình Dương tổ chức cuộc thi sáng tác ảnh nhanh Photo Marathon Ảnh đẹp mùa trái chín. Ngày 11/6, tin từ Sở VHTT&DL tỉnh Bình Dương cho biết, lễ hội “Mùa trái chín” năm 2024 sẽ diễn ra từ ngày 15/6 – 22/6/2024, tại...

Được quan tâm