Lịch sử của Áo Dài Việt Nam (Phần 1)

Dương Phong 774 lượt xem 15 Tháng Hai, 2022

Đã từ rất lâu rồi, Áo dài đã và luôn là một phần văn hóa không thể thiếu trong văn hóa lịch sử dân tộc Việt. Tuy nhiên để có được chiếc Áo Dài với vẻ đẹp tinh tế như ngày nay thì nó đã trải qua nhiều biến đổi theo dòng lịch sử dưới bàn tay của tiền nhân.

272137759 1119981908819105 5321830318335380385 n

Đối với nữ giới, chiếc Áo Dài tôn lên vẻ đẹp tao nhã, kín đáo, thanh lịch nhưng lại vô cùng duyên dáng của người con gái Việt thì đối với nam giới thì Áo Dài mang lại vẻ đẹp trang trọng, lịch lãm, nghiêm trang và cực kì tinh tế, thể hiện sự mạnh mẽ và tôn trang của người đàn ông Việt. Ít ai biết được để được chiếc Áo Dài của dân tộc đẹp như ngày nay, nó đã phải trải qua hàng trăm năm thay đổi và biến đổi theo dòng xoay của lịch sử.

image 2022 02 14 141041

Áo Dài nam và nữ tại bảo tàng phụ nữ Việt Nam. Ảnh: Wikipedia

Dù đã xuất hiện từ lâu trong dân gian, nhưng quá trình hình thành nên chiếc áo dài bắt đầu hành trình lột xác và phát triển mạnh mẽ nhất dưới thời của các Chúa Nguyễn của những năm đầu thế kỷ XVII – XVIII.

ÁO GIAO LĨNH (THẾ KỈ 17- 18)

Nếu truy về tiền thân của Áo Dài thì chúng ta không thể nói tới Áo Giao Lĩnh, là nền tảng đầu tiên của chiếc Áo Dài ngày nay. Áo giao lĩnh hay còn được gọi là Áo đối lĩnh, đôi khi còn được gọi là Áo tràng vạt ,là một chiếc áo được may rộng, xẻ hai bên hông, cổ tay rộng, thân dài chấm gót. Thân áo được may bằng 4 tấm vải kết hợp mặc cùng thắt lưng màu và váy đen.

aodai32

Áo Giao Lĩnh, nguồn gốc của áo dài xưa.

Vào thời gian hình thành Áo Giao Lĩnh, Chúa Nguyễn Phúc Khoát đã lên ngôi và cai trị vùng đất phía Nam. Miền bắc được cai quản bởi chúa Trịnh ở Hà Nội, người dân ở đây mặc áo giao lĩnh, trang phục mang nét tương đồng với người Hán.

aodai31

Hình ảnh Áo Giao Lĩnh được chụp và ghi lại trong các tài liệu của người Pháp.

Nhằm phân biệt giữa Nam và Bắc, vua Nguyễn Phúc Khoát đã yêu cầu tất cả phụ tá của mình vận quần dài bên trong một chiếc áo lụa. Bộ váy này kết hợp giữa trang phục người Hán và Chămpa. Có thể đây là hình ảnh của bộ áo dài đầu tiên.

ÁO TỨ THÂN ( THẾ KỈ 18 – ĐẦU THẾ KỈ 20)

Theo nghiên cứu của các chuyên gia và các hiện vật còn lại của các bảo tàng áo dài, dưới bàn tay lao động của người phụ nữ Việt trong các công việc đồng áng, để tiện lợi cho công việc và di chuyển, áo Giao Lĩnh đã được đơn giản hóa, được may rời 2 tà trước để buộc vào với nhau, hai tà sau may liền lại thành vạt áo.

800px Dancers at Vietnamese Tet Festival 2003

Hình ảnh áo tứ thân được mặc bởi các vũ công Việt. Ảnh: Wikipedia.

Áo dài từ cổ buông xuống dưới đầu gối chừng 20 cm. Áo có hai vạt trước và sau. Vạt trước có hai tà tách riêng nhau theo chiều dài. Vạt phía sau cũng được chia làm hai, nhưng khâu vào với nhau hình thành một đường dài gọi là sống áo.

250px Femme annamite coiffure tonkin

Người phụ nữ Việt mặc áo tứ thân đội nón quai thao, chụp vào đầu thế kỉ 19. Ảnh: Wikipedia.

Áo tứ thân gồm hai vạt, bốn tà. Áo tứ thân không có khuy, dài và có hai tay áo để xỏ vào khi mặc. Bên trong,người con gái mặc yếm, tùy theo sở thích của người con gái thì yếm có nhiều các thiết kế khác nhau, vừa thuận tiện cho lao động, di chuyển hay sinh hoạt hằng ngày.

Loại áo này thường may màu tối, được xem là chiếc áo mộc mạc, khiêm tốn mang ý nghĩa tượng trưng cho 4 bậc sinh thành của hai vợ chồng, cũng mang ý nghĩa năm đạo làm người: Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín.

ÁO NGŨ THÂN (1744)

Là thành quả của sự cải cách trang phục của chúa Nguyễn Phúc Khoát . Áo ngũ thân cho nam có cổ cao, thẳng và vuông tượng trưng cho sự chính trực của người quân tử.  Áo có 5 nút làm bằng kim loại, ngọc, gỗ,… chứ không phải bằng vải như xường sám của Trung Quốc.

image 2022 02 14 142411

Vua Hàm Nghi mặc áo Ngũ Thân. Ảnh: Wikipedia.

Áo có ngũ thân tượng trưng cho tứ thân phụ mẫu, một thân con nằm trong tượng trung cho mình (người mặc). Tà áo không bó sát người mà rộng, càng xuống càng xòe ra, chân/đuôi tà (cuối tà) cong (đường cong hướng lên trên nhưng miệng cười). Áo ngũ thân có 2 loại chính là áo ngũ thân tay chẽn (tay áo được bó chẽn vào tay người mặc) và áo ngũ thân tay thụng (hay còn gọi là áo tấc).

a7d865f7 2d95 48c8 adaf c0a9da215103

Áo Ngũ Thân trong thời hiện đại.

Đây là một trong những loại áo phổ biến nhất vào thời Nguyễn, từng được xem là quốc phục thời bấy giờ. Áo Ngũ Thân là một trang phục thịnh hành vào những năm đầu thế kỉ 20.

Còn tiếp.

Tổng hợp: Dương Phong

Bài viết cùng chủ đề:

    1 10

    Sài Gòn độc đáo qua ảnh tô màu thời Pháp

    Những công trình biểu tượng của Sài Gòn xưa được tái hiện trong bộ bưu ảnh tô màu bằng tay thời Pháp của nhà sưu tập Bùi Bằng Giang. Thương xá Eden nằm ở góc đường Đồng Khởi – Lê Lợi, là biểu tượng trung tâm thương mại của Sài Gòn xưa. Ngoài những quầy...
    6 5

    Luỹ tre, cây đa, giếng nước, cổng làng

    Trong quá trình đô thị hóa, người ta phải chấp nhận nhiều sự thay đổi cho phù hợp với nhịp sống chung của xã hội. Nhưng chắc chắn một điều, các biểu tượng văn hóa làng quê Việt như cổng làng, cây đa, giếng nước, mái đình cổ kính… đã ăn sâu vào tiềm thức,...
    3 16

    Cổng làng trong phố: di sản kiến trúc cần được gìn giữ

    Giữa nhịp sống hối hả của phố phường, giữa những tòa nhà cao tầng, đâu đó ở Hà Nội vẫn thấp thoáng những chiếc cổng làng rêu phong, cổ kính. Nhắc đến cổng làng là nhắc đến một biểu tượng độc đáo của văn hóa làng quê Việt. Báu vật của thời gian Đi giữa...
    2 13

    Thảm thực vật đẹp mê mẩn trên đường trekking đỉnh Lùng Cúng

    Chọn lối trekking leo đỉnh Lùng Cúng ít người biết tới, đoàn khách du lịch bao gồm nhiếp ảnh gia Nguyễn Trọng Cung hết sức bất ngờ với cảnh sắc xuyên suốt cung đường mòn.  Lùng Cúng (thuộc xã Nậm Có, huyện Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái) là điểm cao nhất trong dãy Hoàng Liên...
    1 8

    Huế là một trong những “viên ngọc ẩn” của châu Á

    Đó là những gì trang web Yahoo! Finance đánh giá về Huế và đề xuất thành phố cổ kính của Việt Nam là một trong 20 điểm đến hấp dẫn để khám phá ở châu Á. Theo Yahoo! Finance mô tả, về cơ bản, du lịch được thúc đẩy bởi mong muốn vốn có của...

Được quan tâm