Giải mã các bức tượng linh thú nghìn tuổi ở chùa Phật Tích

Trần Hùng 369 lượt xem 20 Tháng Tư, 2021

Hệ thống tượng linh thú đá thời Lý kết hợp với nhiều tác phẩm điêu khắc đá cổ cùng thời đã tạo nên nét cổ kính, độc đáo hiếm có của chùa Phật Tích, ngôi chùa đã được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt của Việt Nam.

Linh thu chua Phat Tich 01

Nằm ở xã Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, chùa Phật Tích là một ngôi chùa cổ được xây từ thời Lý (năm 1057). Trong các hiện vật cổ còn được lưu giữ ở chùa có bộ tượng 10 linh thú được đánh giá là những tác phẩm điêu khắc có một không hai của thời nhà Lý.

Linh thu chua Phat Tich 02

10 linh thú chùa Phật Tích gồm 5 cặp ngựa, tê giác, trâu, voi, sư tử được xếp đối xứng nhau phía trước hành lang tòa Tam Bảo.

Linh thu chua Phat Tich 03

Theo văn bia “Vạn Phúc đại thiền tự bi” dựng năm 1686 nói về việc xây chùa Phật Tích thì các bức tượng này được tạc cùng thời điểm xây dựng chùa. Trên bia có đoạn khắc: “Điện ấy đã rộng, lại to, sáng sủa và lớn. Trên bậc thềm đằng trước có bày 10 con thú, phía sau có ao rồng…”.

Linh thu chua Phat Tich 04

Đây là những hiện vật gốc, độc bản, không tìm thấy tác phẩm tương tự ở bất cứ đâu. 9 trong 10 được tạo tác bằng đá sa thạch nguyên khối, trừ một tượng trâu được ghép từ hai khối đá.

Linh thu chua Phat Tich 05

Dàn tượng linh thú cổ có cao khá đồng đều, khoảng 1,2m, chiều dài từ 1,5-1,8m, được tạo hình trong tư thế phủ phục với những đường nét khỏe khoắn và rất sinh động.

Linh thu chua Phat Tich 06

Mỗi linh thú được đặt trên một bệ đá dài 1,7m, rộng 0,8m và cao 0,36m. Mặt trên của bệ đá tạc nổi hình cánh hoa sen cách điệu.

Linh thu chua Phat Tich 07

Do nền đất cũ thấp, hiện tại các tượng linh thú đã được tôn bằng bệ đá cao thêm khoảng 20cm, vị trí đặt không thay đổi.

Linh thu chua Phat Tich 08

Mỗi linh thú lại được tạo hình với những nét đặc sắc riêng, trong đó tượng sư tử có nhiều nét khác biệt với các linh thú còn lại. Tư thế sư tử không phủ phục hoàn toàn mà hơi nhoài về phía trước, đầu quay sang lối vào Tam bảo.

Linh thu chua Phat Tich 09

Đầu sư tử mang nét biểu cảm thú vị với miệng ngoác rộng như đang gầm, được chạm khắc chi tiết đến từng chiếc răng và có cả một chiếc lưỡi uốn cong.

Linh thu chua Phat Tich 10

Voi và tê giác có đầu hướng về phía trước, trong khi đầu trâu và ngựa nghiêng sang một bên.

Linh thu chua Phat Tich 11

Phần tai ngựa, đuôi, tai và và sừng trâu được làm rời rồi lắp ghép vào thân qua mộng.

Linh thu chua Phat Tich 12

Mình của tê giác được chạm hình vẩy hình tròn, đều tăm tắp như vẩy cá.

Linh thu chua Phat Tich 13

Vào năm 1952, thực dân Pháp chiếm đóng chùa Phật Tích đã phá hủy hoàn toàn kiến trúc ngôi chùa khiến 10 linh thú cũng bị ảnh hưởng. Hư hại nặng nhất là tượng trâu bên trái Tam Bảo bị mất sừng và mặt.

Linh thu chua Phat Tich 14

Tượng voi bên phải Tam Bảo bị mất ngà và vòi.

Linh thu chua Phat Tich 15

Các tượng trâu và ngựa còn lại cũng bị mất đuôi, tai và sừng nên tương đối khó để nhận dạng con vật.

Linh thu chua Phat Tich 16

Theo các nhà nghiên cứu, việc đặt tượng các con vật này ở chùa Phật Tích thể hiện nét đặc trưng của tư tưởng triết học Phật giáo thời cổ, đó là phổ độ chúng sinh, giác ngộ muôn loài.

Linh thu chua Phat Tich 17

Các linh thú ở chùa Phật tích đều có trong điển tích nhà Phật, mang ý nghĩa bảo vệ và quy y Phật pháp.

Linh thu chua Phat Tich 18

Cụ thể, sư tử biểu tượng của sức mạnh bảo hộ Phật pháp, thường được đặt hai bên lối vào chùa chiền.

Linh thu chua Phat Tich 19

Voi được coi là biểu tượng của sức mạnh thể chất và tâm thức, cũng như trách nhiệm và tính chân thật.

Linh thu chua Phat Tich 20

Tê giác là biểu tượng cho những người tu hành kiên trì cho đến ngày giải thoát.

Linh thu chua Phat Tich 21

Ngựa là biểu tượng cho năng lượng và sự nỗ lực trong việc hành Phật pháp, là phương tiện di chuyển của tâm.

Linh thu chua Phat Tich 22

Trâu mang ý nghĩa của sự giải thoát tự nhiên, tự tại trong thế giới của Phật.

Linh thu chua Phat Tich 23

Có thể nói, hệ thống tượng linh thú đá kết hợp với nhiều tác phẩm điêu khắc đá cổ cùng thời đã tạo nên nét cổ kính, độc đáo hiếm có của chùa Phật Tích, ngôi chùa đã được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt của Việt Nam.

Linh thu chua Phat Tich 24

Ngoài ra, các hiện vật cũng cho thấy sự phong phú về đề tài cũng như chủ đề sáng tác trong mỹ thuật Phật giáo thời Lý nói riêng, lịch sử mỹ thuật Phật giáo Việt Nam nói chung.

Linh thu chua Phat Tich 25

Với những giá trị to lớn về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật, bộ tượng 10 linh thú của chùa Phật Tích đã được công nhận là Bảo vật quốc gia vào năm 2017.

Theo kienthuc

Bài viết cùng chủ đề:

    5 2

    Một thời xe điện lang keng

    Nếu không có gì thay đổi thì khoảng năm 2021, người Sài Gòn được đi tàu điện ngầm. Xe điện ngày xưa khác với tàu điện ngày nay nhưng có thể nói sau gần 70 năm ngừng hôạt động, xe điện mới lại có mặt ở Sài Gòn. Xin lưu ý, người Sài Gòn xưa...
    1 8

    Tàu du lịch khổng lồ ‘zoom’ vào di sản vịnh Hạ Long

    “Zoom” thật gần, thật rõ vào những điểm đến thiên nhiên – lịch sử – văn hóa của vịnh Hạ Long là điều những người đóng tàu du lịch khổng lồ Grand Pioneers mong muốn. Hải trình mới Ông Lương Thế Tuyên, Phó tổng giám đốc Việt Thuận Group, nhắc đi nhắc lại về vẻ...
    5

    Những hoạt động hấp dẫn dành cho giới trẻ tại lễ hội mùa hè mới

    Lễ hội mùa hè ‘Forest Playground’ vừa công bố sẽ quay trở lại với giới trẻ TP.HCM. Đây là sân chơi thường niên gồm các tổ hợp giải trí, kết hợp giữa cắm trại, trò chơi vận động, triển lãm, cùng với điểm nhấn là sân khấu âm nhạc quy tụ những tên tuổi được...
    1 9

    Giao nắng, chuyển yêu thương: Chuyến hành trình trở về quê hương Hà Giang ý nghĩa của hoa hậu Nông Thuý Hằng

    Mang tâm nguyện được đóng góp cho quê hương thông qua các hoạt động thiết thực, vừa qua, hoa hậu Nông Thuý Hằng đã trở về Hà Giang để thực hiện một chương trình đặc biệt mang tên “Giao nắng, chuyển yêu thương.” Đăng quang Hoa hậu các dân tộc Việt Nam 2022, Nông Thuý...
    1 6

    Vịnh Hạ Long vào nhóm 55 điểm đến đẹp nhất thế giới

    Tạp chí du lịch quốc tế uy tín Travel+Leisure mới đây đã tung ra danh sách 55 điểm đến đẹp nhất thế giới để chiêm ngưỡng. Trong đó, vịnh Hạ Long là một trong số những điểm đến này. Travel+Leisure cho biết, có vô số lý do để đi du lịch, thế nhưng nhiều người...

Được quan tâm