Trong bối cảnh các xung đột địa chính trị diễn biến phức tạp đẩy giá dầu lên ngưỡng kỷ lục, hội thảo “Biến động địa – chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng” đã đưa ra những cảnh báo và giải pháp cấp thiết nhằm bảo vệ sức chống chịu của nền kinh tế Việt Nam.
Ngày 9/4/2026, tại Hà Nội, Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh đã chủ trì tổ chức Hội thảo “Biến động địa – chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng”. Sự kiện có sự đồng hành của VietinBank, Petrovietnam cùng sự tham gia của đông đảo giới chuyên gia, nhà quản lý và cộng đồng doanh nghiệp.
Quang cảnh hội thảo
Tại hội thảo, các chuyên gia nhận định thị trường năng lượng thế giới đang trải qua giai đoạn đầy biến động. Căng thẳng leo thang tại các khu vực chiến lược, đặc biệt là Trung Đông, đã tạo nên “cú sốc kép” lên cả nguồn cung và chi phí logistics. Điển hình, vào đầu tháng 3/2026, giá dầu thô Brent đã có thời điểm chạm mốc 115,6 USD/thùng, tăng vọt so với đầu năm. Hệ lụy không chỉ dừng lại ở giá nhiên liệu mà còn kéo theo sự bất ổn về tỷ giá, tâm lý thị trường và nguy cơ gián đoạn các tuyến hàng hải huyết mạch.
TS Lê Xuân Nghĩa báo cáo tại Hội thảo.
Việt Nam và bài toán chi phí đầu vào. Với một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, tác động từ những biến động quốc tế là vô cùng trực diện. Chỉ trong tháng 3/2026, giá nhiên liệu trong nước đã ghi nhận mức tăng kỷ lục: xăng E5 A92 tăng 26,2% và dầu diesel tăng tới 57,4% so với tháng trước.
Sự tăng giá này đã tạo ra áp lực dây chuyền lên toàn bộ nền kinh tế:
Logistics và vận tải: Chi phí vận hành tăng cao làm đội giá thành hàng hóa.
Sản xuất công nghiệp: Các ngành thâm dụng năng lượng như vật liệu xây dựng, chế biến chịu sức ép lớn về biên lợi nhuận.
An ninh lương thực: Đặc biệt đối với ngành phân bón, việc giá năng lượng cao ảnh hưởng trực tiếp đến giá vật tư nông nghiệp, đe dọa đến năng suất cây trồng và sự ổn định của chuỗi cung ứng thực phẩm quốc gia.
Từ đáp ứng nhu cầu đến làm chủ hệ thống
Thách thức hiện nay không chỉ là việc thiếu hụt nguồn cung trong ngắn hạn, mà là khả năng tự chủ của hệ thống năng lượng quốc gia. Ban tổ chức hội thảo nhấn mạnh, Việt Nam vẫn đang phụ thuộc đáng kể vào việc nhập khẩu xăng dầu, than, khí hóa lỏng (LNG) cũng như các thiết bị công nghệ phục vụ chuyển dịch năng lượng.
Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ điện vẫn tăng trưởng nóng để đáp ứng quá trình công nghiệp hóa, chuyển đổi số và phát triển các trung tâm dữ liệu (Data Center). Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách về việc:
Củng cố năng lực dự trữ quốc gia: Nâng cao khả năng điều độ và lưu trữ năng lượng.
Đa dạng hóa nguồn cung: Tăng tính linh hoạt cho hệ thống điện quốc gia.
Chủ động thích ứng: Nhìn nhận an ninh năng lượng gắn liền với sức chống chịu và tính tự chủ của nền kinh tế thay vì chỉ giải quyết các bài toán cục bộ trước mắt.
Hội thảo khép lại với thông điệp: Trong một thế giới đầy biến động, chiến lược năng lượng của Việt Nam cần chuyển mình từ thế bị động ứng phó sang chủ động dẫn dắt, nhằm đảm bảo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và quốc gia.
Hoàng Tâm
