Sáng ngày 10/4, tại Hà Nội, Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia 2026 với chủ đề “Kết nối kinh tế hợp tác với hệ sinh thái kinh tế tư nhân” đã chính thức khai mạc. Sự kiện nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng mối quan hệ cộng sinh giữa hai khu vực kinh tế trọng yếu nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp cho nền kinh tế trong kỷ nguyên mới.
Phát biểu tại diễn đàn, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân nhận định, trong bối cảnh Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng, việc định vị lại vai trò của hợp tác xã (HTX) là yêu cầu cấp thiết. Theo bà Vân, vấn đề cốt lõi hiện nay không còn là khẳng định vai trò của HTX, mà là xác định HTX sẽ đứng ở đâu và liên kết ra sao để cùng phát triển bền vững trong hệ sinh thái kinh tế tư nhân.
Diễn đàn Hợp tác xã Quốc gia 2026. Đến tháng 3/2026, cả nước có khoảng 35.197 HTX với gần 7 triệu thành viên.
Số liệu thống kê đến tháng 3/2026 cho thấy sự lớn mạnh không ngừng của khu vực này với hơn 35.190 HTX, thu hút gần 7 triệu thành viên. Đáng chú ý, 78% HTX đang hoạt động hiệu quả, gần 4.700 đơn vị đã tham gia sâu vào chuỗi giá trị và 2.600 đơn vị tiên phong ứng dụng công nghệ cao. Điều này minh chứng HTX đã thoát khỏi cái bóng của mô hình hỗ trợ đơn thuần để trở thành những chủ thể kinh tế năng động trên thị trường.
Sự kết nối giữa HTX và doanh nghiệp tư nhân được đánh giá là mối quan hệ “vững chân đế, chắc ngọn”. Trong khi HTX nắm giữ lợi thế về vùng nguyên liệu ổn định, sức mạnh liên kết cộng đồng và tổ chức sản xuất quy mô lớn; thì khu vực tư nhân lại sở hữu chìa khóa về công nghệ, vốn, năng lực quản trị và mạng lưới thị trường rộng khắp.
Từ liên kết đơn lẻ đến “hệ sinh thái tích hợp”
Dưới góc nhìn quản lý, ông Đỗ Mạnh Khởi, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), cho rằng dù có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động nhưng sợi dây liên kết với khu vực HTX vẫn còn lỏng lẻo, chưa khai thác hết tiềm năng bổ trợ. Ông Khởi đề xuất cần thực hiện bước chuyển mình mạnh mẽ từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, đồng thời xây dựng cơ chế hợp tác công tư minh bạch để thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.
Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Hoàng Yến, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ NN&PTNT), chỉ ra thực trạng các doanh nghiệp thường phát triển độc lập trong khi HTX còn hạn chế về quy mô. Để xóa bỏ khoảng cách này, cần chuyển dịch từ hình thức “liên kết đơn lẻ” sang “hệ sinh thái tích hợp”. Trong đó, doanh nghiệp đóng vai trò dẫn dắt thị trường, HTX tổ chức sản xuất bài bản, và Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế.
Phiên chuyên đề “Tư tưởng Hồ Chí Minh về hợp tác xã: Giá trị lịch sử và định hướng phát triển kinh tế hợp tác trong kỷ nguyên mới”
Một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu tại Diễn đàn là nguồn vốn. Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết, ngành ngân hàng đã và đang nỗ lực khơi thông dòng vốn cho mô hình liên kết này. Hiện tổng dư nợ liên quan đến các thành viên HTX đạt trên 8,5 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 46% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.
Tuy nhiên, ông Cảnh cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn khiến dòng vốn chưa thể chảy mạnh như kỳ vọng: đó là năng lực quản trị của một số HTX còn yếu, dòng tiền thiếu minh bạch và thiếu các chuỗi liên kết bền vững làm cơ sở bảo lãnh rủi ro. Thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước cam kết sẽ cải tiến quy trình cấp tín dụng và đẩy mạnh các gói ưu đãi chuyên biệt cho mô hình liên kết HTX – doanh nghiệp.
Trong khuôn khổ diễn đàn, phiên chuyên đề “Tư tưởng Hồ Chí Minh về hợp tác xã: Giá trị lịch sử và định hướng phát triển kinh tế hợp tác trong kỷ nguyên mới” đã diễn ra đầy ý nghĩa, nhân kỷ niệm 80 năm ngày Bác Hồ gửi thư kêu gọi tham gia HTX nông nghiệp.
Các đại biểu khẳng định, tư tưởng của Người về HTX không chỉ là giải pháp tình thế mà là một triết lý phát triển bền vững, lấy con người làm trung tâm. Việc kết nối HTX với kinh tế tư nhân hôm nay chính là sự vận dụng sáng tạo tư tưởng của Người: đề cao tinh thần tự nguyện, dân chủ và cùng có lợi để đưa kinh tế tập thể vươn mình, trở thành đối tác tin cậy trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Hoàng Tâm
